Edzo Toxopeus

Mr. Edzo Toxopeus, is kort geleden op 91 jarige leeftijd overleden. Een prominent VVD lid, ondermeer Minister van Binnenlandse zaken in de kabinetten de Quay en Marijnen en Commissaris van de Koningin in Groningen. Over deze positie komt een aardige herinnering naar boven. Op 31 januari 1980 moest ik voor het NOS Journaal naar Groningen om een interview met Mr. Toxopeus maken. Waarover is niet meer te achterhalen, want die reportage is nooit uitgezonden. Met de film en geluidsband in de auto wilde ik starten om naar Hilversum te gaan. Op dat moment ging de semafoon, een zogernaamde 'pieper', af met als code dat de redactie onmiddellijk gebeld moest worden. Geen nood, de Journaal verslaggevers waren in die tijd (1980) al uitgerust met mobiele telefoons. Ik belde naar de redactie en kreeg te horen dat ik hoofdredacteur Ed van Westerloo moest bellen. Nou verbindt mij dan maar door. Daarop kwam de vraag van de collega of ik via de mobiele telefoon belde. Het antwoord was bevestigend. Nou dat kan even niet. Zoek maar een gewone telefoon op.

Een vreemde reactie, maar ik vermoede dat er iets bijzonders aan de hand was. In die tijd kon de mobiele telefoon vrij eenvoudig worden afgeluisterd en dat was op de redactie een bekend gegeven. Terug in het fraaie provinciehuis ging ik naar de kamerbewaarder van de Commissaris en vroeg of ik even van de telefoon gebruik mocht maken. Opnieuw belde ik de redactie, vertelde dat ik belde vanaf een telefoon in het provinciehuis en kreeg telefonisch belet bij Ed van Westerloo. Ed vertelde dat om acht uur die avond Koningin Juliana haar abdicatie zou aankondigen en het Nederlandse volk zou informeren over de troonswisseling op 30 april. Dit werd verteld onder strikte geheimhouding. Ik begreep nu de geheimzinnigheid en moest snel op weg naar Den Haag, met als opdracht om Willem Drees senior naar zijn reactie te  vragen op de abdicatie van de Majesteit.

Wat doe je als je op armlengte van een Commissaris van de Koningin bent. Vertel je het of niet. Je weet dat de Majesteit, tenslotte de baas van de commissarissen van de Koningin, iets belangrijks gaat melden. Je mag eigenlijk niks zeggen, maar een met heer van stand  - Mr. Toxopeus  was niet zomaar een burger - ga je toch iets anders om.

Ik vroeg de kamerbewaarder na het telefoontje of ik nog even terug mocht naar Mr. Toxopeus. Zonder nadere informatie te geven. Mag de deur even dicht Commissaris, was de vraag bij het tweede, onverwachte bezoek. Ik heb de Commissaris in het kort verteld wat die avond zou gebeuren. Hij trok een beetje wit weg, duidelijk was dat de mededeling ook voor hem als een donderslag bij een heldere - Groningse - hemel kwam. Het werd voor mij duidelijk dat hij geen voorwetenschap had. Na een kleine pauze kwam Mr. Toxopeus met een korte tekst. Nou dan zeg ik vanavond een diner maar af. Kennelijk wilde ook de Commissaris van de Koningin de boodschap van de Majesteit op de televisie volgen. Met de belofte van Mr. Toxopeus, dat de informatie in de kamer van de Commissaris van de Koningin zou blijven, namen we opnieuw afscheid. De man was duidelijk geroerd door het komende afscheid van Koningin Juliana.

Met de film in de auto reek ik via Hoevelaken naar Den Haag. Een van de Journaal chauffeurs nam de film en de geluidsband in ontvangst en bracht die naar Hilversum. Ik reed zo snel mogelijk door naar de Beeklaan in Den Haag, waar Willem Drees al jaren woonde. De inmiddels 94 jarig Willem Drees Sr. was nog scherp van geest en gaf een prachtige verklaring af naar aanleiding van de abdicatie van Koningin Juliana. Dat verhaal zal zeker ook zijn gezien door Mr. Edzo Toxopeus in Groningen. Geen diner, misschien een uitsmijter op bruin brood, met het bord op schoot voor de televisie. En dan is ook een Commissaris van de Koningin een heel gewoon mens.